Duo-interview Harald van Panhuis en Ans Markus


De Zwaluwhoeve en kunstenares Ans Markus hebben meer overeenkomsten dan je op het eerste gezicht zou denken. Daarom vroeg eigenaar Harald van Panhuis juist haar om ter gelegenheid van het tienjarig bestaan een schilderij te maken. Het is nog niet klaar, maar Ans en Harald kunnen wel alvast het één en ander verklappen.

De ontspannen sfeer in het atelier verraadt dat Ans Markus en Harald van Panhuis het goed met elkaar kunnen vinden. Ans vertelt hoe verrast ze was toen ze door Harald gevraagd werd voor een speciale opdracht. ‘’Ik vond het meteen erg leuk. Wel spannend, want het is voor mij ook allemaal nog nieuw.’’ Harald: ‘’Voor mij was het minstens zo spannend. Ans en ik hebben elkaar ontmoet bij diverse premières en gala’s. Het klikte en na een aantal ontmoetingen, heb ik haar eens uitgenodigd bij de Zwaluwhoeve. Aan het einde van dat gesprek vroeg ik Ans terloops wat zij zou vinden van een samenwerking. Dat ik Ans al persoonlijke kende, maakte het misschien iets makkelijker om haar te benaderen, maar ik wilde haar niet de indruk geven dat ik iets van haar wilde. Ans reageerde echter meteen erg enthousiast.’’ Ans: ”Een schilderij is een gevoelsmatig iets: je moet je kunnen inleven in wat je wilt gaan maken voor iemand. Pas wanneer ik een goed gevoel bij iemand heb, neem ik de opdracht aan.’’

Ans laat mensen graag meegenieten. ‘’Bij De Zwaluwhoeve is dit natuurlijk ook het geval. Toen ik hier voor het eerst kwam, keek ik mijn ogen uit. Wybe, mijn levenspartner, dacht zelfs dat er een conferentie gaande was, zoveel auto’s stonden er op de parkeerplaats. Maar eenmaal binnen leek het net een dorp waar van alles te doen was. En dan die hoofdjes die boven de damp in de hottub uitkwamen. Zo leuk, het was bijna een schilderij op zich. Zelf ga ik niet zo heel vaak naar een wellness resort, omdat ik me daar de tijd niet voor gun en bovendien mijn eigen kleine sauna thuis heb. Daar geniet ik een paar keer per week van. Ik ben van 1947, dus dan zou je het eigenlijk wat rustiger aan mogen doen. Af en toe zou ik een dag voor mezelf moeten nemen, maar hiervoor het ik het nog steeds te druk. Dat is helemaal niet erg, want ik houd van mijn werk.’’

Windsels

Ans is bekend geworden door haar schilderijen met windsels. Bij de Zwaluwhoeve spelen de windsels, in de vorm van badjassen en handdoeken, ook een grote rol. Harald legt uit: ‘’Ans gebruikte de windsels destijds om zichzelf te beschermen. In de Zwaluwhoeve doe je bijna hetzelfde. De handdoeken en badjassen zorgen ervoor dat je jezelf niet helemaal bloot hoeft te geven. Ans en ik waren het er meteen over eens dat we waarschijnlijk de windsels terug willen laten komen in een schilderij.’’ Ans: ‘’Ik kan alvast verklappen dat het schilderij opvallend zal zijn, omdat het een prominente plaats binnen de Zwaluwhoeve krijgt. En dat het doek gemaakt zal worden in het voorjaar. En dat ik in het voorjaar zal starten met het schilderij. In mijn hoofd ben ik al druk bezig met het vaststellen van de kleuren en het formaat.’’

Raakvlakken

Over het thema waren de twee het al snel eens. Ans: ‘’Ook qua werk hebben Harald en ik een aantal belangrijke raakvlakken. In mijn schilderijen is het thema ‘verbonden vrijheid’ een terugkerend thema. Als je kijkt waar de Zwaluwhoeve voor staat, dan is vrijheid hier ook heel belangrijk. Je gaat puur voor jezelf een dag ontspannen en hierbij wil je je vrij voelen. Door het schilderen ben ik sterker geworden en heb ik mijn eigenwaarde weer teruggekregen. Daarnaast wil ik dat mensen bij het kijken naar het schilderij een beetje weg kunnen dromen. En ook het prachtige uitzicht op de Veluwe zou ik willen meenemen in het doek.’’ Harald vult aan dat hij het belangrijk vindt dat de bezoekers verschillende soorten kunstwerken te zien krijgen. ‘’Waar wij jaren geleden nog schilderijen ter decoratie van de ruimte hadden hangen, willen we de bezoekers nu wat meegeven. Ik wil laten zien dat er meer is dan wat ze gebruikelijk zien. Hierbij wil ik ze op een bewuste of onbewuste manier laten pakken door een kunstwerk.’’

Tikkeltje eigenwijs

Op Ans rust er de taak om dit alles tot uitdrukking te brengen. Ans: ‘’Het spannendste moment is wanneer ik het idee krijg. Opeens weet ik dan hoe ik het wil maken. Uiteraard houd ik wel rekening met de eisen van de opdrachtgever. Maar ik ga niet zover dat ik de kleuren aanpas aan die van de gordijnen. Daar ben ik heel eigenwijs in.’’
Ans werkt met olieverf en schildert nat in nat. ‘’Als mijn doek moet drogen, vind ik het heerlijk om in de tussentijd met wat anders bezig te zijn. In klei, was en brons vind ik momenteel een nieuwe uitdaging. Op mijn dertigste ben ik gescheiden. Omdat ik toen het idee had dat er niets goed aan mij was, gebruikte ik de windsels om me te beschermen. Door de dagelijkse bezoekjes aan mijn bijna 100jarige moeder, merk ik dat er weer een bepaalde onzekerheid bij mij naar binnen is geslopen. Alles draait namelijk om jong en strak zijn. Dit wilde ik voor mezelf gaan verbeelden en toen kwam ik op het idee om het driedimensionaal tot uitdrukking te brengen, namelijk in beelden. Het helpt me om de verdrietige bezoekjes aan mijn moeder te verwerken. Over een tijdje hoop ik wat werk te kunnen laten zien.’’

Nerveus

Of Ans uiteindelijk tevreden is met een schilderij is voor haar een gevoel. ‘’Ik laat mijn werk niet eerst aan anderen zien, want een schilderij maak je alleen. Ik werk altijd in stilte naar een idee toe. En als eenmaal het idee is geboren, is het voor mij een proces van zoeken en me afvragen of alles wel wordt zoals ik het in mijn hoofd had. Als mijn kunstwerk af is, voelt het dan ook net als een geboorte. Nog altijd ben ik erg nerveus als de opdrachtgever komt kijken. Harald stelt Ans gerust. ‘’We zijn weliswaar allebei wel een beetje eigenwijs, maar wel in ons eigen vakgebied. We weten allebei heel goed wat we willen, dus daar komen we wel uit.’’

Nieuwsgierig naar het eindresultaat? Houd dan bij het volgende bezoek de prominente plaatsen van de Zwaluwhoeve goed in de gaten, want het schilderij van Ans zou er zomaar al kunnen hangen.